Autor: Dariusz Lewek
foto: Artur Caban
- DTO (Declared Training Organisation) – założenia i filozofia EASA / Part – DTO
DTO to uproszczony model szkolenia, wprowadzony przez EASA w 2018 r., aby:
- ułatwić szkolenie szybowcowe (SPL) i balonowe (BPL),
- zastąpić wymóg pełnego certyfikatu ATO,
- zmniejszyć koszty i formalizmy dla aeroklubów i małych szkół.
Kluczowe cechy DTO (wg Part-DTO)
| Aspekt | Opis |
| Status prawny | Organizacja nie musi uzyskać certyfikatu ATO – wystarczy deklaracja do właściwego CA (np. ULC). |
| Nadzór | CA (ULC) prowadzi rejestr DTO, ale nie zatwierdza programów z góry – tylko przyjmuje deklarację i może przeprowadzać kontrole ex post. |
| Dokumentacja | Minimum formalności: program szkolenia (Training Programme), system bezpieczeństwa (Safety Policy), rejestry uczniów i instruktorów. |
| Instruktorzy | Muszą mieć odpowiednie uprawnienia FCL (FI(S) / FI(B)), ale DTO nie wymaga odrębnego zatwierdzania instruktorów przez CA – wystarczy zgłoszenie w deklaracji. |
| Koszty | Brak opłat certyfikacyjnych, mniejsze koszty audytów, prostsza dokumentacja. |
| Egzaminy | Skill test / proficiency check przez egzaminatorów FCL (nie przez komisję centralną). |
| Zarządzanie | Samo-deklaracja + własne procedury bezpieczeństwa. CA reaguje tylko w przypadku problemów / losowej inspekcji. |
DTO = „zaufany model deklaracyjny”, analogiczny do CE w systemach technicznych – urząd nie zatwierdza ex ante, ale nadzoruje ex post.
2. Polski model (świadectwa kwalifikacji / praktyka ULC)
Stan obecny (na bazie rozporządzeń o świadectwach kwalifikacji, zarządzeń ULC i praktyki aeroklubów):
- Szkolenia prowadzą ośrodki szkolenia lub aerokluby zatwierdzane przez ULC,
- Każdy program (nawet zmiany w szkoleniu) wymaga formalnego zatwierdzenia przez ULC,
- Egzaminy przeprowadza Komisja Egzaminacyjna ULC lub egzaminatorzy wskazani przez urząd,
- Dokumentacja (np. przebieg szkolenia, programy, wyniki egzaminów) prowadzona jest w formie papierowej i przekazywana w teczkach / formularzach,
- Komunikacja z urzędem głównie e-mail / poczta / osobiste dostarczanie formularzy,
- Rejestr jednostek szkolących, egzaminatorów, świadectw kwalifikacji – nie jest publicznie dostępny online w pełnej, interaktywnej formie,
- Egzaminy – centralne terminy, formularze, oceny papierowe (skanowane do systemu).
3. Różnice systemowe – DTO (FCL) vs model polski
| Zakres / aspekt | DTO (FCL – np. szybowce, balony) | Polski system ULC (świadectwa kwalifikacji) | Skutek praktyczny |
| Forma prawna | Deklaracja (brak certyfikacji) | Zatwierdzenie przez ULC (certyfikat ośrodka) | DTO – prościej, szybciej, bez decyzji administracyjnej |
| Program szkolenia | Szkoła sama opracowuje wg AMC/GM, nie wysyła do zatwierdzenia | Każdy program musi być zatwierdzony przez ULC | Opóźnienia, większe koszty obsługi urzędu |
| Instruktorzy | Deklarowani w systemie DTO (bez indywidualnej zgody CA) | ULC zatwierdza instruktorów, prowadzi rejestr | W PL – większe formalizmy i ryzyko „zatorów” w rejestracji |
| Nadzór | Nadzór ex post – tylko audyty ryzyka lub losowe kontrole | Nadzór ex ante – każda zmiana wymaga formalnej akceptacji | DTO = mniej kontroli, PL = większe obciążenie urzędowe |
| Egzaminy | Egzaminator FCL, niezależny, raport elektroniczny | Komisja egzaminacyjna ULC, formularze, sesje centralne | PL – większe koszty i czas oczekiwania |
| Raportowanie | Elektroniczne (EASA Form + logbook DTO) | Formularze papierowe (ULC wzory) | DTO – łatwiejsze analizy, PL – archiwizacja manualna |
| Koszty dla szkoły | Brak opłat za zatwierdzenie; ewentualne koszty inspekcji | Opłaty administracyjne, audyty, koszty zmian programów | DTO – niższe koszty, PL – większe |
| Cyfryzacja | CA prowadzi e-rejestr DTO (np. w Niemczech, Holandii, Czechach) | Brak publicznego e-rejestru szkół / instruktorów / kursantów | DTO – transparentność, PL – ograniczona widoczność danych |
4. Bariery administracyjne i koszty obsługi
| Obszar | W systemie ULC („papierowym”) | W systemie DTO (EASA) |
| Proces zatwierdzania | Wymaga decyzji administracyjnej, dokumentów, czasu; często kilka tygodni/miesięcy | Deklaracja online – aktywna po 10 dniach, jeśli brak zastrzeżeń |
| Zmiany w programie | Każda zmiana – nowa zgoda ULC | Szkoła aktualizuje program samodzielnie i informuje CA w raporcie rocznym |
| Egzaminy | Centralna komisja, terminy, papierowe protokoły | Egzaminator elektronicznie raportuje wynik (np. w EASA Form 19) |
| Rejestracja i archiwizacja | Formularze papierowe, archiwum ULC | E-formularze, rejestr DTO online |
| Nadzór / kontrole | Wizyty urzędników, kontrole dokumentacji w siedzibie | Audyty ryzyka – zdalne lub punktowe |
| Koszty | Wyższe koszty utrzymania kadr urzędowych, druku, archiwów | Niższe koszty CA, większa odpowiedzialność DTO |
| Transparentność | Dane w ULC – ograniczony dostęp, długi czas odpowiedzi | Rejestry publiczne (DTO, egzaminatorzy, wyniki) |
5. „Papierowy” ULC vs nowoczesna administracja elektroniczna (praktyki UE)
| Element | Polska (obecnie) | Nowoczesna CAA (np. Niemcy, Szwecja, Holandia, Czechy) |
| Zgłoszenia / deklaracje | E-mail / papierowy wniosek (PDF, podpis) | Portal CA → formularz DTO / pilotów online (E-signatura) |
| Egzaminy | Papierowe testy, centralne sesje | Systemy CBT / testy online (np. Austro Control, LBA) |
| Rejestry | Brak publicznego API / wykazu szkół / DTO | Publiczne e-rejestry (DTO, ATO, egzaminatorzy, FI) |
| Wnioski o licencje / świadectwa | Formularze PDF + kopie dokumentów | System e-Licensing (np. EASA ELP, LBA-ELicence) |
| Wymiana dokumentów / archiwizacja | Poczta tradycyjna, ePUAP ograniczony | W pełni cyfrowe systemy CA – automatyczna archiwizacja |
Skutek:
ULC wciąż działa w logice „biura podawczego”, a nie platformy cyfrowej.
DTO-style systemy w UE działają niemal wyłącznie elektronicznie – urzędy analizują dane w tle i wykonują nadzór statystycznie / przez audyty ryzyka.
6. Praktyczne skutki wdrożenia modelu DTO (dla PL)
| Grupa | Korzyści | Ryzyka / wymagania |
| ULC (organ) | Redukcja biurokracji, mniej decyzji formalnych, lepsza analiza ryzyka, niższe koszty obsługi | Konieczność opracowania systemu e-deklaracji i nadzoru elektronicznego |
| Aerokluby / szkoły | Brak długich procedur zatwierdzania, łatwa aktualizacja programów, mniejsze koszty | Większa odpowiedzialność za jakość szkolenia, konieczność audytu własnego |
| Piloci / kursanci | Krótsza ścieżka szkolenia, szybsze egzaminy lokalne | Mniejszy bezpośredni nadzór urzędowy (wymaga silnej kultury bezpieczeństwa) |
7. Wnioski i rekomendacje
- DTO to model bardzo elastyczny i tani w utrzymaniu, który można zaadaptować do UL i świadectw kwalifikacji – wymaga tylko wprowadzenia procedury deklaracyjnej i e-rejestru.
- ULC obecnie ma strukturę zbyt biurokratyczną (ex ante) – wymaga każdorazowego zatwierdzania dokumentów, co zwiększa koszty i spowalnia procesy.
- Modernizacja ULC powinna pójść w kierunku pełnej cyfryzacji:
- portal DTO/e-licencje (zamiast PDFów i papierów),
- automatyczne raportowanie szkolenia i egzaminów,
- zdalne kontrole i audyty ryzyka,
- integracja z logbookami elektronicznymi.
- Dla statków UL — najlepszy byłby „hybrydowy model DTO”, czyli:
- szkoła UL składa deklarację (nie wniosek o zatwierdzenie),
- szkolenie i egzamin w systemie lokalnym (egzaminator),
- ULC tylko rejestruje i kontroluje dane elektronicznie,
- brak Komisji Egzaminacyjnej, zamiast tego system upoważnionych egzaminatorów.
